Nr. 30: Aandachtspunten bij werken met abonnementen

Datum: 2009-07-03, Categorie: Beloningen

Bij financieel dienstverleners is een groeiende belangstelling voor het werken met abonnementen voor de dienstverlening aan particuliere relaties op het gebied van schadeverzekeringen. In deze nieuwsbrief gaan wij in op een aantal aandachtspunten.

Abonnement
Onder een abonnement verstaan we in deze nieuwsbrief een contract tussen een financieel dienstverlener en een consument. In dit contract legt de financieel dienstverlener vast welke diensten hij aan de consument gaat verlenen op het gebied van particuliere schadeverzekeringen. De consument verplicht zich om voor dit abonnement periodiek, bijvoorbeeld maandelijks, een vaste vergoeding aan de financieel dienstverlener te betalen.

Schadeverzekeringen en provisie
Bij schadeverzekeringen heeft de sector in een ver verleden gekozen voor een systeem waarbij de provisie min of meer evenredig is gespreid over de looptijd van de verzekering. De gedachte hierachter is dat bij schadeverzekeringen de financieel dienstverlener gedurende de hele looptijd kosten maakt voor advies en begeleiding. Onder meer in het kader van schades waarbij de financieel dienstverlener de consument bijstaat bij het regelen en verhalen van deze schades.

Tweedeling ten aanzien van doelgroep
Bij abonnementen zoals hierboven omschreven kunnen twee situaties worden onderscheiden.

1. Abonnementen voor een bestaande portefeuille
2. Abonnementen voor nieuw af te sluiten financiële producten.
   

Tweedeling ten aanzien van beloning
Abonnementen kunnen ook worden verdeeld naar de wijze waarop de financieel dienstverlener wordt beloond. Dit kan worden onderscheiden naar:

1. Abonnementen waarbij de financieel dienstverlener uitsluitend beloond wordt via de inkomsten uit het abonnement;
2. Abonnementen waarbij de financieel dienstverlener zowel inkomsten uit provisie als inkomsten uit het abonnement ontvangt.
   

Bestaande portefeuille
Bij een bestaande portefeuille doet het volgende zich voor: In het verleden heeft de consument een aanbod gehad voor het sluiten van een bepaalde verzekering tegen een bepaalde premie. Voor zover het gaat om een verzekering van een intermediaire verzekeringsmaatschappij vormt deze premie een vergoeding voor twee elementen, te weten: de kosten van de verzekeraar en de kosten voor advies en begeleiding door de adviseur. Dit aanbod, dus de combinatie van dekking, advies en begeleiding tegenover een bepaalde premie is door de consument geaccepteerd.

Eenzijdige wijziging van de overeenkomst zal niet worden geaccepteerd
Verwacht mag worden dat noch de civiele rechter noch de geschillencommissie Kifid zal accepteren dat een financieel dienstverlener eenzijdig aanvullende kosten in rekening gaat brengen voor zaken waarvan bij het afsluiten van de verzekering was overeengekomen dat deze kosten onderdeel zouden uitmaken van de overeengekomen premie.

Nieuwe afspraken zijn wel mogelijk
Bij nieuwe verzekeringen kan de financieel dienstverlener wel met de consument afspraken maken over de diensten die hij in de toekomst verleent en de wijze waarop de kosten van deze diensten in rekening worden gebracht. Een dergelijke afspraak kan een abonnement zijn.

Verzekeraars gaan er toe over om alle bestaande verzekeringen jaarlijks opzegbaar te maken. We mogen aannemen dat het de financieel dienstverlener is toegestaan ook bij bestaande schadeverzekeringen een abonnement aan te bieden indien dat met dit aanbod wordt gedaan:

• De consument het aanbod kan weigeren waarna hij de gebruikelijke dienstverlening blijft krijgen die hoort bij de gebruikelijke provisie die in de premie is inbegrepen; dan wel
• Indien de financieel dienstverlener voor de toekomst niet langer zijn diensten wil verlenen voor uitsluitend de gebruikelijke provisie, moet de consument op dat moment de vrijheid hebben om de betreffende verzekering te beëindigen (en dus geen gebruik wenst te maken van het betreffende abonnement); dan wel 
• De consument per dat moment een intermediairwijziging kan doorvoeren naar bijvoorbeeld een financieel dienstverlener die wel bereid is zijn diensten uitsluitend tegen de gebruikelijke provisie te verlenen. 

Duale beloning
Op zichzelf verzet de wetgever zich bij schadeverzekeringen (nog) niet tegen een duale beloning. Zelfs niet wanneer deze totale beloning als bovenmatig zou moeten worden gekwalificeerd. Er lijkt dus geen juridische belemmering te zijn om als financieel dienstverlener over schadeverzekeringen die worden afgesloten en beheerd zowel provisie als abonnementsgeld te ontvangen. Toch past hier wel een voorbehoud.

Indien de financieel dienstverlener bij de consument ten onrechte de indruk wekt dat het abonnementsgeld de enige inkomsten zijn waaruit de kosten van de financieel dienstverlener wordt gefinancierd dan is deze mededeling feitelijk onjuist, misleidend en voor de gemiddelde consument niet te begrijpen. De Wet op het financieel toezicht geeft de AFM dan mogelijkheden corrigerend op te treden.

Voorwaarde voor een duale beloning is dus dat de financieel dienstverlener de consument onmiskenbaar duidelijk informeert dat hij beloond wordt zowel via provisie als via inkomsten uit abonnementsgelden.

Bij schadeverzekeringen is de financieel dienstverlener vrij in het bepalen van de hoogte van de bijdrage voor het abonnement. De marktwerking zal hier het maximum bepalen. Klanten die meer moeten betalen dan zij ervaren aan dienstverlening te ontvangen, zullen het abonnement niet aangaan of verlengen. Bij een abonnement voor complexe producten en hypotheken in combinatie met provisie zal de financieel dienstverlener moeten waken niet in strijd te handelen met artikel 149a BGFO (inducement).

Is een abonnement een verzekering?
Een vraag die nog niet uitgekristalliseerd is betreft de vraag of een abonnement wellicht te beschouwen is als een verzekering. Zou een abonnement juridisch als een verzekering moeten worden gekwalificeerd dan betekend dit dat de financieel dienstverlener de vergunning moeten hebben om als aanbieder op te treden. Uiteraard is dit in de praktijk niet aan de orde.

De vraag of een abonnement valt onder de definitie van verzekering zou wel eens afhankelijk kunnen zijn van de vraag of het abonnement voorziet in prestaties waarvan het onzeker is of deze door de financieel dienstverlener of door een derde geleverd moeten worden. Bijvoorbeeld begeleiding bij schade. Omdat onzeker is of de klant gedurende de abonnementsperiode schade krijgt is het ook onzeker of de financieel dienstverlener voor die specifieke klant gedurende de abonnementsperiode kosten voor schadebehandeling moet maken. Feitelijk dient de financieel dienstverlener bij een abonnement dezelfde risicoanalyses te maken en reserveringen aan te leggen als de aanbieder.

Informatiebijeenkomst
MultiSafe, een van de grotere financieel dienstverleners in Nederland heeft recent een abonnement systeem ingevoerd waarbij het aanbod is dat de consument de kosten voor advies en begeleiding door de financieel dienstverlener kan financieren door een maandelijkse bijdrage van € 12,50 naast de gebruikelijke provisie die de financieel dienstverlener ontvangt.

MultiSafe heeft zich bereid verklaard voor collega financieel dienstverleners alle ins en outs van dit abonnement systeem uit de doeken te doen. Het betreft hier dan onder meer de motivatie voor invoering van dit abonnement systeem, opbouw van het tarief, de modellen van correspondentie rondom het aanbod en de reacties van consumenten.

Tijdens de bijeenkomst zal door Mr. J. Oosterbaan Martinius het onderwerp “abonnementen” meer vanuit een juridisch kader worden belicht waarin hij ook op bovenstaande onderwerpen nader ingaat.

Voor meer informatie over deze informatiebijeenkomst >>

Tekst gemaakt naar inzicht van 3 juli 2009.